W Italii ceramika artystyczna rozwijała się przede wszystkim w Etrurii już w VII w. p.n.e. Na uwagę zasługują przede wszystkim vasi di bucchero, wazy o czarnym zabarwieniu wyrabiane prawdopodobnie metodą redukcji i reoksydacji i zdobione dekoracją plastyczną. Możni lukumonowie (zob. lucu-mones) posługiwali się również wazami czamo-figurowymi i czerwonofigurowymi importowanymi z Grecji. W końcu V w. p.n.e., w warsztatach etruskich zaczęto produkować wazy tego typu na podstawie wzorów greckich, którym nie dorównywały jednak pod względem wartości artystycznej. W Italii południowej powstał szereg warsztatów ceramicznych prowadzonych zarówno przez Greków, jak i Italczyków. Najsłynniejsze wyroby pochodzą z Apulii. Obok scen mitologicznych przedstawiają również szereg epizodów z żyda codziennego, noszących wybitne piętno lokalne. Cechą szczególnie charakterystyczną wyrobów sztuki ceramicznej południowoitalskiej jest skłonność do karykaturalnego przedstawiania postaci bogów, herosów i zwykłych ludzi. Rzymianie przez szereg stuleci importowali ceramikę grecką i etruską, lecz na początku w III p.n.e. wyroby rzymskie pomimo wyraźnych wpływów kampańskich i apulijskich zaczęły wykazywać cechy oryginalne. Nigdy jednak ceramika rzymska nie doszła do tego stopnia doskonałości, co ceramika grecka. Zob. wazowe malarstwo.
W VI w. ceramiczne malarstwo greckie wyzwala się spod wpływu wschodniego. Zwycięstwo odnosi nowy styl, tzw. czarnofigurowy, który najpełniej rozwinął się w Chalkis i Atenach ze względu na dobrą glinę; istniały także odmiany tego stylu, jak: pontyjska, kladzomeńska, erytrejska i inne. Styl czarnofigurowy wysuwa w motywach na pierwszy plan człowieka i mit. Do najpiękniejszych wytworów …
Read More →
ceramika ogólna nazwa dla garncarstwa, pochodząca od nazwy przedmieścia ateńskiego Keramejkos, gdzie koncentrował się handel naczyniami glinianymi. C. grecka stanowi niezwykle ważną i ciekawą gałąź artystycznego rzemiosła greckiego, jest bowiem niezastąpionym źródłem ikonograficznym dla badaczy historii kultury materialnej dzięki przedstawieniom z życia codziennego stanowiącym często tematykę dekoracji waz. Eksport, c. greckiej sięgał z jednej strony …
Read More →
centurion (łac. centurio) 1. oficer rzymski stojący na czele jednostki wojskowej zwanej centurią, setnik. 2. naczelnik centurii (zob. centuria l.). Podczas głosowania na zgromadzeniach ludowych, comitla centuriata, zbierał głosy człon-_ ków swojej centurii.
cenzor (łac. censor) nazwa wywodzi się od wyrazu censeo, szacuję. Urząd ten został utworzony prawdopodobnie ok. r. 443 p.n.e. Comitia centuriata wybierały co …
Read More →
cento 1. materiał zrobiony ae sfilcowanych wełnianych nitek, które otrzymywano z kawałków starych wełnianych ubrań. Używany był dla ochrony odzieży podczas pracy, jako dera do przykrywania zwierząt itp. Szczególnie ważne znaczenie miał podczas wojny, gdyż impregnowanym c. okrywano drewniane części maszyn oblężniczych dla ochrony przed pożarem. 2. poemat skompilowany z poszczególnych wierszy wyjętych z różnych …
Read More →
centaury (gr. Kentauroj, łac. Centowi) mit. plemię dzikich istot wyobrażanych w postaci pólludzi półkoni, zamieszkujących szczyty gór w Tesalii; wg podania byli synami Iksiona i Nefeli. C. oddawali się pijaństwu, porywali kobiety i nimfy, polowali na dzikie zwierzęta. Na weselu Pejritoosa wszczęli zwadę z Lapitami i ponieśli w walce z nimi całkowitą klęskę. Jedynie Chiron …
Read More →
Censorinus 1. Lucius Marcius C; konsul w r. 149 p.n.e,, uczestnik III wojny punickiej. 2. gramatyk z III w. n.e., napisał kilka (nie zachowanych) prac gramatycznych oraz utwór okolicznościowy De die nalali (zachowany do naszych czasów), w którym zajmuje się wierzeniami i zwyczajami związanymi z dniem urodzin, wpływem gwiazd, liczb i klimatu na losy człowieka …
Read More →
Celtyberowie (Celtiberi) lud zamieszkujący środkową Hiszpanię, powstały ze zmieszania ludów celtyckich z plemionami iberyjskimi. C. odznaczali się dzielnością, początkowo byli sprzymierzeńcami Rzymian przeciw Kartaginie, później ten stosunek zmienił się na wrogi. C. uczestniczyli w .powstaniu Sertoriusza przeciw Rzymowi. Po upadku Sertoriusza stracili na znaczeniu.
Cenomanowie (Cenomani) szczep celtyckiego plemienia Aulerków; mieszkali początkowo na terytorium Galii (dziś …
Read More →
cera łac. wosk, importowany do Rzymu z Attyki, Cypru i Sycylii. Używany był do zaprawiania drzewa przeznaczonego do budowy okrętów, do sporządzania form odlewniczych, posążków bogów, masek przodków, pokrywania zwłok, aby uchronić je od rozkładu, jak również do powlekania tabliczek, na których pisano.
Cerber (gr. Kerberos, łac. Cerberuś) mit. pies o trzech głowach, z wężem zamiast …
Read More →